پیش‌بینی روند نزدیک‌بینی در جهان

در دهه‌های اخیر به یکی از شایع‌ترین مشکلات بینایی در جهان تبدیل شده است و جمعیت کودکان و نوجوانان را تهدید می‌کند. با توجه به سبک زندگی مدرن و تغییرات، مطالعات مختلفی درباره پیش‌بینی روند مایوپیا انجام شده است. اغلب این مطالعات به افزایش شیوع مایوپیا در سال‌های آینده اشاره دارند. پیش‌بینی‌های روند افزایش مایوپیا به حدی است که حتی نام پاندومی(همه‌گیری) مایوپیا بر این روند گذاشته شده است.

مایوپیا چیست و چرا شیوع آن در جهان رو به افزایش است؟

نزدیک‌بینی یا میوپیا(Myopia) یکی از انواع عیوب انکساری چشم است. عیوب انکساری به علت خطا در شکست نور ورودی به چشم منجر به تاری دید می‌شوند. نزدیک‌بینی همانگونه که از نامش پیداست به این معنی است که فرد اشیا نزدیک را بهتر از اشیا دور می‌بیند. این حالت ممکن است به علت بزرگ‌تر بودن کره چشم یا قدرت بیش از حد قرنیه رخ دهد. در نتیجه، نورهای وارد شده به چشم به جای این که روی شبکیه متمرکز شوند، در جلوتر از آن کانونی می‌شوند. با استفاده از عدسی‌های واگرا یا منفی می‌توان این نورها را عقب برد و روی شبکیه متمرکز کرد.

نزدیک‌بینی می‌تواند در اثر علل ژنتیکی با زمینه ارثی و نیز به علت عوامل محیطی روی دهد. آنچه امروزه یک تهدید بینایی محسوب می‌شود، تغییرات سبک زندگی است که شرایط را به سمت افزایش علل محیطی شروع و پیشرفت مایوپیا می‌برد.

برخی از این عوامل عبارتند از:

·       افزایش زمان سپری‌شده در فضاهای بسته

·       فعالیت‌های نزدیک بیشتر مانند مطالعه طولانی، استفاده از دستگاه‌های دیجیتال

·       کاهش زمان سپری شده در فضاهای باز و در معرض نور طبیعی آفتاب

افزایش شیوع میوپی در دهه‌های اخیر یک پدیده جهانی است. حتی برای توصیف خطر، آن را همه‌گیری یا پاندمی مایوپیا توصیف می‌کنند. تغییرات سبک زندگی و رفتارهای روزمره نقش قابل توجهی در افزایش آن دارد.

آمار جهانی مایوپیا، وضعیت کنونی و پیش‌بینی‌ها تا سال‌های آینده

آمارهای جهانی حاکی از این است که شیوع مایوپیا در سطح جهانی به صورت تصادعی در حال افزایش است.

یک مطالعه جهانی از مرور مطالعات شیوع سنجی مایوپیا در دهه‌های مختلف، برای مقایسه شیوع مایوپی استفاده کرده‌است. بر اساس نتایج این مطالعه، شیوع مایوپیا در جمعیت کودکان و نوجوانان از ۲۴.۳۲٪ در دهه ۱۹۹۰-۲۰۰۰ به ۳۵.۸۱٪ در سال‌ ۲۰۲۴ افزایش یافته است. این مطالعه بیان می‌کند که انتظار می‌رود تا سال ۲۰۵۰ این میزان به حدود ۳۹.۸٪ برسد. اگر این روند فعلی ادامه پیدا کند، ‌تخمین زده می‌شود که تعداد افراد مبتلا به میوپی تا سال ۲۰۵۰ به ۷۴۰ میلیون نفر در سراسر جهان برسد.

گروه‌های سنی نوجوانان و دانش‌آموزان دبیرستان، مناطق شهری و مناطق شرق آسیا(مانند چین، ژاپن، کره جنوبی، هنک گنگ)، گروه‌هایی با بیشترین میزان شیوع میوپی هستند.

میوپیا فقط یک عیب انکسار نیست. مایوپیای تعداد زیادی کودک و نوجوان، با تغییر سبک زندگی آن‌ها، وابسته شدن به عینک و نیاز به روش‌های کنترل مایوپیا همراه است. زیرا افراد دچار میوپی پیش‌رونده مستعد ابتلا به بیماری‌های چشمی مانند نازک‌شدگی و جداشدگی شبکیه، دژنراسیون ماکولا و گلوکوم هستند. عدم کنترل نزدیک‌بینی پیش‌رونده می‌تواند باعث آسیب جدی به چشم‌ها گردد.

به همین دلیل شیوع روبه‌رشد مایوپیا، فقط یک مساله بینایی معمولی نیست. مساله فقط این نیست که تعداد کودکانی که باید عینک بزنند افزایش می‌یابد، بلکه پاندمی مایوپیا یک چالش بزرگ سلامت عمومی با پیامد‌های اجتماعی-اقتصادی است.

نقش سبک زندگی دیجیتال و استفاده از صفحه‌نمایش‌ها در افزایش مایوپیا

یکی از علل اصلی در عوامل محیطی ایجاد یا پیشرفت مایوپیا، سبک زندگی جدید است. سبک زندگی‌ دیجیتال همراه با ساعات طولانی استفاده از وسایل دیجیتال و صفحات نمایش مانند موبایل، تبلت، لپتاپ و کامپیوتر است. تحقیقات مختلفی بر روی رابطه بین استفاده از وسایل دیجیتال و افزایش مایوپیا صورت گرفته است.

طبق نتایج یک مطالعه‌، شیوع مایوپیا در میان کودکان استفاده‌کننده از کامپیوتر و بازی‌های ویدئویی ۲۸.۸٪، استفاده‌کنندگان تلویزیون ۳۵.۴٪ و کاربران گوشی‌های هوشمند ۳۱.۴٪ گزارش شده است.

نتایج برخی از این تحقیقات نشان می‌دهد که صرف زمان طولانی با صفحه نمایش‌ها به ویژه در کودکان، می‌تواند احتمال ابتلا به مایوپیا را افزایش دهد. یک مطالعه می‌گوید هر یک ساعت اضافه‌کار با صفحات نمایش، می‌تواند تا ۲۱٪ احتمال ایجاد میوپی را بالا ببرد.

از طرف دیگر، برخی مطالعات ارتباط مستقیم بین زمان کار با صفحه نمایش و افزایش میزان مایوپیا را تایید نمی‌کنند. این مطالعات نقش عواملی مانند تحصیلات طولانی، مطالعه طولانی در فاصله نزدیک و انجام کارهای دقیق با جزئیات در فضای بسته را برجسته‌تر‌ می‌کنند.

افزایش زمان کار با دستگاه‌‌های دیجیتال از طرف دیگر به معنی کاهش زمان بیرون بودن در نور طبیعی روز است. نور طبیعی آفتاب یکی از فاکتورهای بسیار مهم برای رشد طبیعی چشم‌ها و کنترل نزدیک‌بینی است.

باید توجه داشت که بررسی ارتباط بین کار با صفحات نمایش و افزایش میوپیا، تحت تاثیر متغیرهای بسیار فراوانی است. به همین دلیل بسیار نیاز است که مطالعات طولانی با کنترل همه متغیرها صورت گیرند.

به طور کلی می‌توان گفت که نقش سبک زندگی دیجیتال و کار با صفحات نمایش، تکه‌ای از پازل بزرگ علل ایجاد و افزایش مایوپیا است. تاثیر این عامل به خصوص اگر همراه با کمبود فعالیت در فضای باز و نور طبیعی باشد بیشتر می‌شود.

کودکان و نوجوانان در معرض خطر

نزدیک‌بینی معمولا از دوران کودکی آغاز شده و در سال‌های رشد و مدرسه میزان آن افزایش می‌یاید. شروع نزدیک‌بینی در کودکان یکی از عوامل خطر پیشرفت آن محسوب می‌شود. هرچه سن آغاز نزدیک‌بینی کمتر باشد احتمال اینکه نزدیک‌بینی در نوجوانی شدت بیشتری بگیرد بالاتر است. زمینه ارثی و کار نزدیک بیش از حد، دو علت اصلی ایجاد یا پیشرفت نزدیک‌بینی در کودکان و نوجوانان هستند.

·       کودکان پایین‌تر از ۱۰ سال:

از تولد تا ۲ سالگی دوره بحرانی و از ۲ تا ۷ سالگی دوره حساس رشد چشم و بینایی است. در این دوره، چشم کودکان در یک روند طبیعی به نام امتروپیزیشن به سمت چشم با نمره طبیعی و دید کامل رشد می‌کند. وجود عوامل ژنتیکی با ایجاد خطای انکساری بیش از حد می‌تواند در این روند اختلال ایجاد کند. همچنین عوامل محیطی مانند کارهای نزدیک بیش از حد، کار با گوشی و تبلت در فاصله و زمان کم در فضای باز زیر نور خورشید، می‌تواند تاثیر مشابهی با عوامل ژنتیکی در ایجاد و پیشرفت مایویپا داشته باشد. شاید هنوز نتوانید ژن‌های کودکانتان را کنترل کنید، اما کنترل عوامل محیطی برای کاهش ریسک در دستان شماست.

·       دوره نوجوانی:

اواخر کودکی تا دوره نوجوانی یکی از حساس‌ترین دوره‌ها برای شروع و پیشرفت میوپی محسوب می‌شود. بسیاری از کودکانی که تا ۷ سالگی نزدیک بین نبوده‌اند، در این دوره ممکن است به واسطه شرایط محیطی جدید مانند مطالعه و کار با گوشی دچار شروع نزدیک‌بینی شوند. ممکن است کودکانی که زمینه ژنتیکی داشتند، در این دوره شروع مایوپیا را با مقدارهای بالاتر تجربه کنند. هرچه سن آغاز نزدیک‌بینی کمتر باشد احتمال اینکه نزدیک‌بینی در نوجوانی شدت بیشتری بگیرد بالاتر است. نزدیک‌بینی در نوجوانان می‌تواند به یک چالش درمانی و اپتیکی تبدیل شود.

·       زمینه ژنتیکی:

وجود والدین نزدیک بین(یکی یا هردو)، خواهر یا برادر و افراد مبتلا به میوپیا در فامیل نزدیک، می‌تواند نشان از وجود زمینه ژنتیکی برای ایجاد میوپی باشد. کودکانی با زمینه خانوادگی مایوپیا حتما باید تحت چکاپ‌های معاینه بینایی قرار گیرند. در صورت مشاهده علائمی مبنی بر پیشرفت بیش از حد مایوپیا، باید از روش‌های کنترل مایوپیا برای مهار این پیشرفت استفاده کرد.

آینده نزدیک‌بینی در نسل‌های آینده

چشم‌انداز فعلی که بر اساس سبک زندگی کنونی و مقایسه شیوع‌ها با دوره‌های قبل است، آینده مایوپیا در چهان را نگران کننده می‌بیند.

بر اساس آمارهای تخمینی از مدل‌های مختلف پیش‌بینی مایوپیا در آینده، افزایش شیوع مایوپیا در مناطق مختلف ممکن است از ۳۰ تا ۶۰ درصد متغیر باشد. قطعا با افزایش شیوع مایوپیا، نزدیک‌بینی‌های بالا از نوع شدید نیز با شیوع بیشتری مواجه خواهد بود. این به معنی یک چالش سلامت بینایی است.

اگر تخمین‌ها به واقعیت آینده مایوپیا نزدیک باشند، ادامه این روند و افزایش شیوع نزدیک‌بینی به ویژه نزدیک‌بینی‌های بالا، یک فشار بر سیستم‌های بهداشت عمومی در جهان است. این مساله، هزینه‌های مراقبت چشم و بینایی را بالا می‌برد و کیفیت زندگی افراد مبتلا را تحت تاثیر قرار می‌گیرد.

راهکارهای پیشگیری و کنترل مایوپیا بر اساس مطالعات جهانی

پیشرفت میوپی فقط به معنی تعویض مدام عدسی‌های عینک نیست. بلکه افزایش نزدیک‌بینی به طور مستقیم بر سلامت چشم تاثیر می‌گذارد. به همین دلیل متخصصان بینایی مختلف در سراسر جهان در حال تحقیق بر روی روش‌های کنترل نزدیک‌بینی هستند. برای درک بهتر اهمیت کنترل نزدیک‌بینی بهتر است به این چند نکته توجه کنید:

بالا رفتن شماره چشم می‌تواند با تغییر ساختار و شکل چشم، یعنی آسیب به چشم همراه باشد.

·       بالاتر رفتن نمره چشم، انتخاب فریم و عدسی را محدود‌تر می‌کند و هزینه عینک نهایی را بالاتر می‌برد. انتخاب فریم در نمرات بالا می‌تواند یک چالش اقتصادی و یک عامل تاثیرگذار در ظاهر و عملکرد عینک نهایی باشد.

·       هر شماره چشمی قابل اصلاح با روش‌های جراحی نمره چشم نیست. ممکن است نمرات بالا همیشه به عینک وابسته باشند.

·       در نمرات بالای نزدیک‌بینی چشم، احتمال دچار شدن به عوارض جراحی بیشتر خواهد بود.

در حال حاضر روش‌های کنترل نزدیک‌بینی موجود برای کند کردن سرعت پیشرفت میوپی و جلوگیری از افزایش بیش از حد طول کره چشم کاربرد دارند. بسته به انتخاب نوع روش و ترکیب آن‌ها میزان موفقیت در کنترل آن در کودکان و نوجوانان متغیر خواهد بود. کنترل نزدیک بینی، بسته به شدت و سن شروع میوپی، متغیر است.

این روش‌ها شامل موارد زیر می‌باشند:

1.   عدسی‌های کنترل میوپی: این عدسی‌های عینک به صورت اختصاصی برای کنترل نزدیک‌بینی طراحی شده‌اند. این عدسی‌ها دارای تاییده سازمان غذا و دارو آمریکا می‌باشند. عدسی‌های مایوپیا کنترل دارای یک طراحی خاص در ساختار خود هستند که منجر به ایجاد نمره‌های متفاوت در بخش‌های مختلف عدسی می‌شود. این طراحی اختصاصی، تصویر اجسام فواصل مختلف را روی شبکیه انداخته و سرعت افزایش طول محوری چشم را کندتر می‌کند.

2.    لنزهای اورتوکراتولوژی: لنزهای شبانه، شارژی یا اورتوکراتولوژی یکی دیگر از روش‌های کنترل نزدیک‌بینی هستند. این لنزها، تنها لنزهای تماسی هستند که قابل استفاده در شب و خواب هستند. مزیت دیگر لنزهای شارژی یا اورتوکراتولوژی علاوه بر کند کردن پیشرفت میوپی، این است که در طول روز کودک یا نوجوان نیازی به استفاده از عینک یا لنز ندارد.

3.   قطره‌های آتروپین با دوز پایین: پژوهش‌ها نشان داده‌اند که استفاده از آتروپین با غلظت پایین (۰٫۰۱٪ تا ۰٫۰۵٪) می‌تواند رشد میوپی را تا ۵۰٪ کاهش دهد. البته مصرف آن باید زیر نظر اپتومتریست و چشم‌پزشک انجام شود.

4.   افزایش زمان فعالیت در فضای باز: این روش ساده‌ترین، کم‌هزینه‌ترین و یکی از موثرترین روش‌های پیشگیری از پیشرفت نزدیک‌بینی است. روزانه حداقل ۹۰ تا ۱۲۰ دقیقه نور طبیعی بدون نگاه مستقیم به خورشید، می‌تواند نقش قابل‌توجهی در کنترل میوپی داشته باشد.

5.    اصلاح عادات دید نزدیک: رعایت فاصله مناسب نزدیک(حداقل ۴۰-۵۰ سانتی‌متر)، استراحت چشمی هر ۲۰ دقیقه (قانون ۲۰-۲۰-۲۰) و استفاده از نور مناسب هنگام مطالعه بسیار مؤثر است.

6.   درمان‌های ترکیبی: در برخی موارد، ترکیب آتروپین با عدسی‌های کنترل میوپی یا اورتو-کی، بهترین نتیجه را می‌دهد.

7.   غربالگری و چکاپ مرتب چشم: تمام کودکان و به طور ویژه کودکان با زمینه خانوادگی نزدیک‌بینی باید تحت معاینه چشم مرتب قرار بگیرند. پس از اولین معاینه بینایی در بدو تولد نوزادان و سپس در ۶ ماهگی، سایر معاینات دوره‌ای چشم برای کودکان از ۲ سالگی و هر سال یکبار باید صورت بگیرد. در صورتی که کودکی مستعد ابتلا به مایوپیا تشخیص داده شود، معاینه چشم دوره‌ای باید در بازه زمانی کوتاه‌تر ۶ ماهه یا حتی زودتر تکرار شود. این معاینات برای بررسی روند تغییر نمره و احتمال ایجاد میوپیا و تنبلی چشم هستند. تشخیص زودهنگام برای مدیریت میوپیا و تنبلی چشم حیاتی است.

سخن پایانی

افزایش شیوع مایوپیا، یک مساله جهانی و یک چالش مهم سلامت بینایی است. افزایش مایوپیا تحت تاثیر عوامل ژنتیکی و محیطی قرار دارد. سبک زندگی جدید نقش مهمی در تشدید عوامل محیطی برای ایجاد و پیشرفت آن دارد. مطالعات مختلفی بر روی پیشبینی مایوپیا بر اساس مدل‌های مختلف متمرکز هستند تا تخمین نزدیک‌تر به واقعیت‌ از آنچه در آینده رخ می‌دهد داشته باشیم. مطالعات بسیاری برای بهبود روش‌های کنترل مایوپیا در حال انجام است. این مطالعات با هدف کنترل نزدیک‌بینی و جلوگیری از پیشرفت آن به انواع خطرناک صورت میگیرد. معاینه چشم دوره‌ای، سپری کردن زمان در فضای باز و نور طبیعی و کاهش زمان استفاده از صفحات دیجیتال می‌تواند نگرانی‌های شما بابت چشمان کودکتان را بسیار کمتر کنند.